Kiedy terapia staje się całością: odkryj moc pracy z ciałem w psychoterapii
Droga do wewnętrznej równowagi i sprawczości (do stanu „mogę”) prowadzi przez integrację umysłu i ciała. Często jednak, gdy myślimy o psychoterapii, skupiamy się głównie na rozmowie – analizowaniu myśli, uczuć, wspomnień. Ale co, jeśli Twoje ciało ma równie wiele, a czasem może nawet więcej, do powiedzenia o tym, co Cię blokuje?
Czy zdarza Ci się, że w stresie odczuwasz napięcie w karku, ból brzucha, czy nagłe „zamrożenie”? Te sygnały to nie tylko fizyczne dolegliwości – to również język nieprzeżytych emocji i ukrytych konfliktów.
Właśnie dlatego w naszej pracy psychoterapeutycznej świadomie integrujemy psychoterapię z podejściem zorientowanym na ciało. Ten nurt, choć może się wydawać nowym trendem, ma swoje korzenie w historii psychoterapii, ewoluując od pionierskich idei do współcześnie znanych metod.
Zapraszamy Cię w podróż, która pozwoli Ci zrozumieć, dlaczego Twoje ciało jest niezastąpionym sojusznikiem w procesie świadomej zmiany oraz jak możesz aktywnie wykorzystać jego sygnały.
Twoje ciało jest jak wewnętrzny GPS, który wysyła Ci subtelne podpowiedzi – "znaczniki somatyczne" – o tym, co jest dla Ciebie dobre, a co stanowi zagrożenie.
Wilhelm Reich: rewolucja z gabinetu freudowskiego
Początki myślenia o ciele jako integralnym elemencie procesu psychoterapii sięgają wiedeńskiego kręgu psychoanalitycznego i postaci Wilhelma Reicha. Był on uczniem Zygmunta Freuda, jednak szybko dostrzegł ograniczenia samej „terapii mówionej”. Reich zaobserwował, że pacjenci często blokują ekspresję emocji nie tylko słowami, ale również poprzez fizyczne napięcia i postawę ciała. Nazwał to „pancerzem charakteru” – systemem chronicznych napięć mięśniowych i wzorców zachowania, które służą jako nieświadoma obrona przed trudnymi uczuciami i impulsami.
Reich był autorem przełomowej koncepcji, która uznaje ograniczanie oddechu za jeden z pierwszych i najbardziej fundamentalnych mechanizmów obronnych przed niechcianymi emocjami. Zaobserwował, że kiedy doświadczamy silnych, często bolesnych uczuć, instynktownie wstrzymujemy oddech lub spłycamy go. To nieświadome działanie fizycznie blokuje pełne wyrażenie emocji i prowadzi do chronicznego napięcia w mięśniach oddechowych (tzw. „segmencie przeponowym pancerza”). W jego myśleniu, uwolnienie ciała od tych napięć – a zwłaszcza przywrócenie swobodnego oddechu – było najważniejszym elementem pracy na drodze do uwolnienia zablokowanych uczuć i zaistnienia realnej zmiany.
Od psychoanalizy do psychoterapii dynamicznej ISTDP
Myśli Reicha, choć często kontrowersyjne i wykraczające poza ówczesne ramy, otworzyły drogę do głębszego zrozumienia, że psychika i soma (ciało) są nierozerwalnie połączone. Jego następcy, tacy jak Alexander Lowen, rozwinęli jego idee, tworząc analizę bioenergetyczną. Lowen sformalizował metody pracy z ciałem, pokazując, jak konkretne ćwiczenia fizyczne, praca z oddechem i różne ćwiczenia w konkretnych pozycjach ciała mogą pomóc w „rozluźnieniu” pancerza mięśniowego, uwalnianiu stłumionych emocji i przywracaniu naturalnego przepływu energii witalnej w ciele.
W nurcie Intensywnej Krótkoterminowej Psychoterapii Dynamicznej (ISTDP), świadomość ciała i jego reakcji jest fundamentalna. Dr Habib Davanloo, twórca ISTDP, a za nim Allan Abbass i Jon Frederickson, uczą nas, jak obserwować manifestacje lęku w ciele – czy to w mięśniach (napięcie), organach wewnętrznych (somatyzacja), czy w procesach poznawczych (projekcja, dysocjacja). Te sygnały są dla psychoterapeuty ISTDP barometrem stanu emocjonalnego pacjenta i jednocześnie drogowskazem – gdzie lęk jest rozładowywany i jakie obrony są aktywne. Praca terapeutyczna ma na celu najpierw uregulowanie lęku oraz zwiększenie tolerancji na frustrację, aby następnie umożliwić bezpieczne uwolnienie stłumionych uczuć.
Współczesne nurty i integracje: holistyczne spojrzenie na człowieka
Obecnie podejścia zorientowane na ciało są szeroko integrowane w wielu nurtach psychoterapii i praktykach rozwojowych, a opierają się już nie tylko na danych zebranych z obserwacji, ale na wynikach empirycznych odkryć współczesnej neuronauki.
Somatic Experiencing (Peter Levine), TRE® (David Berceli): Metody te koncentrują się na delikatnym uwalnianiu stresu „zamrożonego” w ciele z powodu różnego rodzaju traum. Wspierają odzyskiwanie elastyczności AUN i pogłębiają interocepcję.
Mindfulness i różne odmiany jogi: Te praktyki wschodnie, głęboko zakorzenione w mądrości pracy z ciałem i oddechem, uczą nas uważności na bieżące doznania, pomagając odzyskać kontrolę nad uwagą i świadomie zarządzać zasobami. Pogłębiają interocepcję i wspierają odzyskiwanie elastyczności AUN.
Dlaczego praca z ciałem jest tak ważna dla Twojej sprawczości ('mogę')?
Jak powiedział Antonio Damasio, twórca koncepcji „znaczników somatycznych”, emocje i procesy cielesne nie są oddzielone od racjonalnego myślenia, lecz są jego integralną częścią. Twoje ciało jest jak wewnętrzny GPS, który wysyła Ci subtelne podpowiedzi – „znaczniki somatyczne” – o tym, co jest dla Ciebie dobre, a co stanowi zagrożenie. Kiedy ten GPS jest rozregulowany (przez stres, lęk, traumę), Twoja intuicja może szwankować, prowadząc do błędnych decyzji, poczucia zagubienia i braku sprawczości.
W Centrum Decyzja pracujemy nad kalibracją tego wewnętrznego GPS-u, aby Twoje ciało i umysł mogły harmonijnie współpracować.
Na zajęciach pracy z ciałem:
1. Pracujemy nad elastycznością AUN:
Pomagamy Ci odzyskać zdolność do płynnego przechodzenia między stanami aktywacji i relaksacji, zwiększając Twoją witalność i dostęp do energii życiowej.
2. Pogłębiamy interocepcję:
Uczymy Cię świadomie odczytywać i rozumieć sygnały płynące z Twojego ciała – te „znaczniki somatyczne” – aby Twoja intuicja stała się ponownie niezawodnym przewodnikiem.
3. Wspieramy ugruntowanie:
Dzięki praktykom ugruntowania pomagamy Ci zakorzenić się w tu i teraz, budować poczucie bezpieczeństwa i odzyskać kontakt ze swoim wewnętrznym doświadczeniem.
Celem jest dostarczenie Ci skutecznych, sprawdzonych narzędzi i metod, które umożliwią nawigowanie przez złożoność życia z większą świadomością, spokojem i poczuciem sprawczości (’mogę’). Taka praca pozwala na powrót do autentyczności, zwiększenie tolerancji na dyskomfort, co z kolei umożliwia podejmowanie świadomych, dobrych dla Ciebie decyzji.
Jeśli chcesz lepiej zrozumieć swój wewnętrzny GPS i nauczyć się odczytywać sygnały swojego ciała, zrób pierwszy krok – weź udział w warsztatach z pracy z ciałem (Kojąca joga, TRE®, Reset w hamaku). A jeśli czujesz, że potrzebujesz indywidualnego wsparcia, nasi specjaliści są gotowi, by towarzyszyć Ci w tej drodze.
Źródła:
- Berceli, D. (2018). Uwolnij się od traumy i stresu: Ćwiczenia TRE. Mada.
- Damasio, A. R. (2018). Błąd Kartezjusza: Emocje, rozum i ludzki mózg. Rebis.
- Davanloo, H. (1990). Unlocking the Unconscious: Selected Papers of Habib Davanloo, M.D. Wiley.
- Frederickson, J. (2017). Współtworzenie zmiany: Techniki efektywnej terapii dynamicznej. Oficyna Wydawnicza Impuls.
- Lowen, A. (2018). Język ciała: Rozumienie i leczenie bólu psychicznego poprzez bioenergetykę. Viriditas.
- Reich, W. (2014). Analiza charakteru. Książka i Prasa.
- Ten Have-de Labije, J., & Neborsky, M. F. (2017). Intensywna psychoterapia dynamiczna dla praktyków. Wydawnictwo Medyk.
Jak wspieramy w Centrum Decyzja?
Pomoc psychologiczna
Psychoterapia
Coaching
Praca z ciałem
Warsztaty
Psychoedukacja
“Moja przygoda z Panią Małgosią na pewno się nie zakończyła bo w "awaryjnych" sytuacjach jest to najlepsza osoba, która potrafi człowieka wyciągnąć z przysłowiowego psychicznego dołka. Dzięki niej nabierałam dystansu do wielu spraw i byłam gotowa na rozpoczęcie fajnego życia.”
“Dobre rzeczy zaczynają się od decyzji , naprawdę... A jak już się ją podejmie warto mieć przy sobie osoby, które pomogą nam ją zrealizować, będą towarzyszyć na każdym kroku i wspierać całym sobą. Tutaj można je znaleźć.”
“W 8 miesięcy zrobiłam więcej niż poprzednie terapie, na których byłam łącznie 5 lat. Zdecydowanie polecam.”
“Zarówno sesje indywidualne jak i warsztaty prowadzone przez panią Małgorzatę Wojnarowską to wyjątkowe doświadczenie. Jestem pod wrażeniem ilości informacji wyciąganych z tych spotkań.”
“Widzę ile delikatności i szacunku ma pani Małgorzata do tych obszarów w człowieku, które łatwo można zranić i odrzucić - dzięki jej podejściu zaczęłam sama siebie inaczej traktować”
“Ukończyłam terapię pod okiem Pani Małgorzaty i polecam ją bez wahania! Jest niezwykle empatyczną i godną zaufania osobą, która wprowadza bardzo bezpieczną atmosferę podczas sesji, pozwalającą na otwarcie się ze swoimi problemami i poczucie się zaopiekowanym.”