Jak Twoje ciało opowiada o lęku?
W nurcie intensywnej krótkoterminowej psychoterapii dynamicznej (ISTDP) – lęk rozumiany jest jako energia, która powstaje, gdy wzbudzające się spontaniczne emocje takie, jak: złość, smutek czy niechęć, a czasem nawet pragnienie i radość są uznane jako konfliktowe lub zagrażające. W konsekwencji te uczucia zostają zamienione na lęk i/ lub są blokowane przez nieświadome mechanizmy obronne. Ponieważ ta zaktywizowana energia nie znika sama z siebie, musi znaleźć jakieś ujście, a więc manifestuje się w ciele i umyśle.
Regulacja lęku to podstawa, bez niej nie ma dostępu do uczuć, a bez dostępu do uczuć nie ma prawdziwej zmiany.
J. Fredericson
Jak lęk manifestuje się na poziomie ciała?
Czy zdarza ci się, że mimo pozornego spokoju, twoje ciało wysyła ci niepokojące sygnały? Nagłe lub ciągłe napięcie w mięśniach, trudności z koncentracją, uporczywe bóle brzucha czy poczucie odrealnienia? Bez wątpienia wiele osób doświadcza tych odczuć, często nie rozumiejąc ich prawdziwej przyczyny. To nie są przypadkowe odczucia – mogą to być komunikaty Twojego wewnętrznego systemu alarmowego – autonomicznego układu nerwowego (AUN), który w obliczu przeciążenia próbuje Cię chronić. Dlatego zrozumienie tego języka może być pierwszym krokiem na drodze do odzyskania wewnętrznej równowagi i budowania życia w zgodzie z twoim autentycznym ja.
Zrozum trzy ścieżki rozładowania lęku
i rozpocznij drogę do odzyskania wewnętrznej równowagi
W naszej pracy psychoterapeutycznej kładziemy nacisk na rozwijanie Twojej zdolności do samo-diagnozy poprzez zwiększanie świadomości sygnałów płynących z ciała (interocepcji). Natomiast w tym artykule zapraszamy Cię do poznania trzech głównych ścieżek, którymi lęk może manifestować się w Twoim ciele. Przyjrzyj się im uważnie – być może rozpoznasz w nich swoje własne doświadczenia. Poniżej prezentujemy trzy ścieżki manifestacji lęku: Twoją mapę wewnętrznych sygnałów.
- Ścieżka Manifestacji Lęku: Mięśnie Poprzecznie Prążkowane
To najbardziej adaptacyjna i „zdrowa” ścieżka rozładowania lęku. Lęk manifestuje się poprzez fizyczne napięcie mięśniowe i ruchowy niepokój.. Na przykład: zaciskanie pięści, machanie nogą, wzdychanie, napięciowe bóle głowy, napięcie w ramionach, szczękach. Wskazuje na zdolność systemu do przekształcania energii lękowej w energię kinetyczną, która może być użyta do działania.
Co to może oznaczać dla Ciebie?
Jeśli twój lęk manifestuje się głównie poprzez napięcie mięśni i niepokój ruchowy, oznacza to, że twój system nerwowy jest względnie odporny i ma zdrową tendencję do rozładowywania napięcia w sposób, który jest najmniej szkodliwy dla organów wewnętrznych czy procesów poznawczych. To świadczy o twojej wewnętrznej sile i zdolności do radzenia sobie z trudnymi emocjami. Czy zdarza ci się odczuwać dyskomfort w ciele, napięcie w ramionach, szczęce, często wzdychać lub czuć potrzebę ruchu, gdy jesteś zestresowany/a? Te objawy mogą być chwilowo męczące, ale zazwyczaj nie dezorganizują życia w takim stopniu jak inne ścieżki.
Długoterminowo, lekceważenie tego typu chronicznych napięć mięśniowych może prowadzić do bólów głowy czy problemów ze snem, jeśli nie adresuje się źródeł lęku. Mogą też z czasem obniżać twoją energię i witalność. Warto również zauważyć, że lęk rzadko występuje w czystej postaci – prawdopodobnie w chwilach większego przeciążenia możesz doświadczać również subtelnych sygnałów z mięśni gładkich lub chwilowych trudności w koncentracji, choć nie są one dominujące.
2. Ścieżka Manifestacji Lęku: Mięśnie Gładkie
W tej ścieżce lęk wpływa na funkcjonowanie organów wewnętrznych, kontrolowanych przez autonomiczny układ nerwowy (AUN). Objawy te często są mylone z chorobami somatycznymi i mogą być trudne do zdiagnozowania medycznie. Przykłady to migreny, kołatanie serca, bóle brzucha, zespół jelita drażliwego (IBS), nudności, częste parcie na mocz.
Co to może oznaczać dla Ciebie?
Jeśli lęk manifestuje się głównie poprzez funkcjonowanie organów wewnętrznych, twoje ciało wysyła ci bardzo konkretne sygnały. Dolegliwości takie jak chroniczne bóle głowy, problemy trawienne czy krążeniowe mogą być niezwykle uciążliwe. Czy zdarza ci się szukać medycznych przyczyn tych problemów, które ostatecznie nie znajdują jednoznacznej diagnozy? W perspektywie ISTDP, te objawy są bezpośrednim wyrazem lęku, który nie znalazł innego, bardziej adaptacyjnego ujścia. Oznaczają, że twój autonomiczny układ nerwowy jest przeciążony, a stłumione emocje (często ukryta złość, smutek czy lęk przed bliskością) manifestują się na poziomie fizjologicznym.
Jak zauważa Allan Abbass, jeden z wiodących badaczy ISTDP, układ nerwowy zawsze próbuje się regulować. Pytanie, czy robi to w sposób adaptacyjny, czy tworzy objawy. Lekceważenie tych sygnałów może pogłębiać dysfunkcje AUN, prowadząc do przewlekłych stanów somatycznych, chronicznego dyskomfortu i utrwalania wzorców unikania emocji, co stopniowo obniża twoją jakość życia, wpływa na sen, energię i zdolność do cieszenia się codziennymi aktywnościami.
3. Ścieżka Manifestacji Lęku: Zaburzenia Percepcyjno-Poznawcze
To najbardziej intensywna ścieżka rozładowania lęku. Manifestuje się poprzez dysfunkcje poznawcze i zaburzenia percepcji, często związane z mechanizmami dysocjacyjnymi – odcięciem się od doświadczenia. Objawy to m.in. „pustka w głowie”, splątanie, dezorientacja, nieostre widzenie, zawroty głowy, poczucie odrealnienia, utrata pamięci, omdlenia, zastyganie w bezruchu, a w skrajnych przypadkach omamy czy halucynacje. Twój system „wyłącza się”, aby uniknąć przytłaczających emocji lub zagrożenia.
Co to może oznaczać dla Ciebie?
Jeśli twój lęk manifestuje się głównie w ten sposób, oznacza to wysoki poziom lęku i znaczące przeciążenie układu nerwowego. Często jest to konsekwencja intensywnych, nierozwiązanych doświadczeń z przeszłości (traum) lub bieżącego środowiska (np. w pracy, w relacjach), które jest dla ciebie zbyt trudne i przytłaczające. Lęk rozładowywany na poziomie umysłu i percepcji może znacząco wpływać na procesy poznawcze. Czy zdarza ci się, że masz trudności z koncentracją uwagi, jasnym i logicznym myśleniem? Może odczuwasz problemy z pamięcią lub zdolnością do adekwatnego testowania rzeczywistości, czyli z rozpoznawaniem, co dzieje się wokół ciebie, jaka jest twoja realna wartość i znaczenie dla innych? To może prowadzić do nieporozumień, konfliktów i rozczarowań, a także do projekcyjnego zniekształcenia obrazu świata i siebie.
Konieczność tak intensywnej autoregulacji, często poprzez „odcięcie” lub „zamrożenie”, może wyczerpywać twoje zasoby, prowadząc do poczucia bezradności, chronicznego zmęczenia, a nawet wypalenia. Pamiętaj, że prawdopodobnie doświadczasz napięć również w inny sposób, co może objawiać się poprzez różne dolegliwości somatyczne lub napięcia w mięśniach poprzecznie prążkowanych.
Dlaczego zrozumienie, jaka jest twoja dominująca ścieżka rozładowania lęku, jest tak ważne?
To Twoja droga do skuteczności.
Trafne rozpoznanie, w jaki sposób lęk manifestuje się u Ciebie jest pierwszym krokiem na drodze do osiągnięcia pełni zdrowia psychicznego i fizycznego. Dr Habib Davanloo, twórca ISTDP, powiedział: „celem terapii jest odblokowanie uczuć i regulacja lęku, aby umożliwić zdrowy proces adaptacji.” Kiedy wiesz, co się z tobą dzieje i skąd biorą się twoje problemy, to tak, jakbyś dostał mapę – zamiast błądzić po omacku, zaczynasz widzieć możliwe ścieżki i możesz świadomie wybrać tę właściwą dla siebie, by stać się skuteczny w podejmowanych działaniach.
Źródła:
- Abbass, A. (2015). Dotrzeć poprzez opór. Zaawansowane techniki psychoterapii. Oficyna Ingenium. Allen, D. (2001).
- Davanloo, H. (1990). Unlocking the Unconscious: Selected Papers of Habib Davanloo, M.D. Wiley.
- Frederickson, J. (2013). Współtworzenie zmiany: skuteczne techniki psychoterapii dynamicznej. Oficyna Ingenium.
- Maté, G. (2008). Kiedy ciało mówi „nie”: Zrozumieć ukryte koszty stresu. Wydawnictwo Czarna Owca. Porges, S. W. (2011).
- Della Selva, P. (1996). Intensive Short-Term Dynamic Psychotherapy: Theory and Technique. John Wiley & Sons.
- Ten Have-de Labije, J., & Neborsky, R. (2012). Healing Trauma in the Relational Field: The Art of Intensive Short-Term Dynamic Psychotherapy. W. W. Norton & Company.
Jak wspieramy w Centrum Decyzja?
Pomoc psychologiczna
Psychoterapia
Coaching
Praca z ciałem
Warsztaty
Psychoedukacja
“Moja przygoda z Panią Małgosią na pewno się nie zakończyła bo w "awaryjnych" sytuacjach jest to najlepsza osoba, która potrafi człowieka wyciągnąć z przysłowiowego psychicznego dołka. Dzięki niej nabierałam dystansu do wielu spraw i byłam gotowa na rozpoczęcie fajnego życia.”
“Dobre rzeczy zaczynają się od decyzji , naprawdę... A jak już się ją podejmie warto mieć przy sobie osoby, które pomogą nam ją zrealizować, będą towarzyszyć na każdym kroku i wspierać całym sobą. Tutaj można je znaleźć.”
“W 8 miesięcy zrobiłam więcej niż poprzednie terapie, na których byłam łącznie 5 lat. Zdecydowanie polecam.”
“Zarówno sesje indywidualne jak i warsztaty prowadzone przez panią Małgorzatę Wojnarowską to wyjątkowe doświadczenie. Jestem pod wrażeniem ilości informacji wyciąganych z tych spotkań.”
“Widzę ile delikatności i szacunku ma pani Małgorzata do tych obszarów w człowieku, które łatwo można zranić i odrzucić - dzięki jej podejściu zaczęłam sama siebie inaczej traktować”
“Ukończyłam terapię pod okiem Pani Małgorzaty i polecam ją bez wahania! Jest niezwykle empatyczną i godną zaufania osobą, która wprowadza bardzo bezpieczną atmosferę podczas sesji, pozwalającą na otwarcie się ze swoimi problemami i poczucie się zaopiekowanym.”